Περιεχόμενα

1 Εισαγωγή και σκοπός

Το παρόν Επιχειρησιακό Σχέδιο του Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών (ΠΠΣ) του Τμήματος Γεωπονίας καθορίζει το πλαίσιο στρατηγικού σχεδιασμού, οργάνωσης, υλοποίησης, παρακολούθησης και βελτίωσης του ΠΠΣ για την τετραετή περίοδο 2026-2030. Αποτελεί εξειδίκευση, σε επίπεδοπροπτυχιακών σπουδών, του εγκεκριμένου Επιχειρησιακού Σχεδίου του Τμήματος Γεωπονίας 2025 και υλοποιεί τις κατευθύνσεις που έχουν ήδη εγκριθεί από τη Συνέλευση του Τμήματος για τον εκσυγχρονισμό και την αναμόρφωση του ΠΠΣ.

Το σχέδιο αυτό δεν αποτελεί απλώς κατάλογο επιθυμητών ενεργειών. Βασικός προσανατολισμός είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, ακαδημαϊκά συνεκτικού, παιδαγωγικά λειτουργικού και ρεαλιστικά εφαρμόσιμου προγράμματος σπουδών, που θα ανταποκρίνεται ταυτόχρονα στις επιστημονικές εξελίξεις, στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, στις προσδοκίες των φοιτητών και στις πραγματικές δυνατότητες του Τμήματος ως προς το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό και τις υποδομές του.

Η ανάγκη για το παρόν σχέδιο προκύπτει από τον συνδυασμό τριών παραγόντων: πρώτον, από πεδία του ισχύοντος ΠΠΣ που χρήζουν βελτίωσης και περαιτέρω εξορθολογισμού, όπως ο μεγάλος αριθμός μαθημάτων, η ανάγκη καλύτερης αντιστοίχισης μεταξύ ECTS και πραγματικού φόρτου εργασίας, η ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής των φοιτητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και η πιο ισόρροπη κατανομή φοιτητών και διδακτικού φόρτου μεταξύ κατευθύνσεων· δεύτερον, από τη στρατηγική επιλογή του Τμήματος να ενισχύσει ουσιαστικά τον χαρακτήρα του integrated master και τη διεπιστημονικότητα των σπουδών· και τρίτον, από την ανάγκη περαιτέρω εναρμόνισης του ΠΠΣ με το συνολικό αναπτυξιακό όραμα του Τμήματος, όπως αυτό έχει διατυπωθεί στο επιχειρησιακό σχέδιο του 2025.

2 Θεσμική και στρατηγική βάση του σχεδίου

Το παρόν Επιχειρησιακό Σχέδιο θεμελιώνεται στα ακόλουθα κείμενα και αποφάσεις: (α) στο εγκεκριμένο Επιχειρησιακό Σχέδιο του Τμήματος Γεωπονίας 2025, (β) στον Εσωτερικό Κανονισμό του ΠΠΣ, όπως εγκρίθηκε με απόφαση της Συνέλευσης 1031/25.9.2025 και επικαιροποιήθηκε με τις επιμέρους αποφάσεις της Συνέλευσης που ενσωματώνονται στα άρθρα του, και εγκρίθηκε με απόφαση της Συγκλήτου στη συνεδρίαση της με αριθμό 3178/11-2-2026 (γ) στην απόφαση της Συνέλευσης 1049/26.3.2026 για την αναμόρφωση του ΠΠΣ, σε συνδυασμό με την απόφαση της Συνέλευσης 1005/21-11-2024 Έκθεση Παρακολούθησης Πιστοποίησης του ΠΠΣ του Τμήματος (δ) στην απόφαση 1046/29.1.2026 για την ενίσχυση του θεσμού του Ακαδημαϊκού Συμβούλου, και (ε) στο σύνολο των στοιχείων σχεδιασμού που αποτυπώθηκαν στην παρουσίαση για τη δομή του νέου ΠΠΣ και (ε) την πιστοποίηση του ΠΠΣ του 2021.

Ιδίως, το Επιχειρησιακό Σχέδιο του Τμήματος έχει ήδη ορίσει ως στρατηγικούς άξονες για το ΠΠΣ τον σχεδιασμό αναμορφωμένου προγράμματος σπουδών, την ενίσχυση της ελκυστικότητας του Τμήματος, την αναβάθμιση της ποιότητας του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, τη σύνδεση με την κοινωνία και την οικονομία, τη διεθνοποίηση, καθώς και την αξιοποίηση του Αγροκτήματος ως πυρήνα εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας. Το ΠΠΣ οφείλει, συνεπώς, να λειτουργεί όχι ως αποκομμένη εκπαιδευτική δομή, αλλά ως βασικός μηχανισμός υλοποίησης της στρατηγικής του Τμήματος.

Σε επίπεδο εφαρμογής, το σχέδιο εναρμονίζεται κυρίως με τους ακόλουθους στρατηγικούς άξονες του Τμήματος: Α1, μέσω της τυποποίησης και λειτουργικής εφαρμογής του Κανονισμού ΠΠΣ Α2, μέσω της αναμόρφωσης της δομής και του περιεχομένου του ΠΠΣ· Α3, μέσω δράσεων βελτίωσης της φοιτητικής εμπειρίας και της ελκυστικότητας του προγράμματος· Β3, μέσω της ενσωμάτωσης διεθνοποιημένων στοιχείων και αγγλόφωνων μαθημάτων για κινητικότητα· Γ1-Γ3, μέσω της διασύνδεσης της εκπαίδευσης με την έρευνα και τα ενδιαφερόμενα μέρη· Δ1-Δ2, μέσω της αξιοποίησης του Αγροκτήματος ως ζωντανού εργαστηρίου· και ΣΤ1, μέσω της προσαρμογής του ΠΠΣ στις νέες κτιριακές και εκπαιδευτικές δυνατότητες στο Αγρόκτημα.

3 Αποτύπωση υφιστάμενης κατάστασης και αναγκαιότητα παρέμβασης

Μέλη διδακτικού προσωπικού

• ΔΕΠ: Τα μέλη του Τμήματος ανέρχονται σε 60
• ΕΔΙΠ: 19
• ΕΤΕΠ: 1
• ΕΕΠ: 0
• Επισκέπτες Καθηγητές: 2 (ΜΠΣ)
• Συνεργάτες: 12 – (6 το χειμερινό εξάμηνο και 6 το θερινό εξάμηνο) («Απόκτηση Ακαδημαϊκής Διδακτικής Εμπειρίας» για διδασκαλία στο ΠΠΣ) + 4 (ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ για διδασκαλία στο ΠΠΣ)

Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών (ΠΠΣ) του Τμήματος Γεωπονίας

Το ΠΠΣ του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ οδηγεί στην απόκτηση ενιαίου και αδιάσπαστου τίτλου σπουδών μεταπτυχιακού επιπέδου Γεωπονίας (integrated master) (ΦΕΚ 3231/τ. Β΄/22-8-2019), και περιλαμβάνει πέντε (5) Κατευθύνσεις Σπουδών:

1. Αγροτικής Οικονομίας (ΑΟ)
2. Εγγείων Βελτιώσεων, Εδαφολογίας και Γεωργικής Μηχανικής (ΕΒ)
3. Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων (ΕΤ)
4. Ζωικής Παραγωγής (ΖΠ)
5. Φυτικής Παραγωγής (ΦΠ)

Στο ισχύον Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών προσφέρονται συνολικά 222 μαθήματα που κατανέμονται ως εξής:

• Υποχρεωτικά μαθήματα κορμού: 26
• Μαθήματα επιλογής κορμού: 22
• Μαθήματα γλώσσας: 5 (2 Αγγλικά, 2 Γερμανικά, 1 Ελληνικά)
• Υποχρεωτικά μαθήματα κατευθύνσεων: 69
• Μαθήματα Επιλογής κατευθύνσεων: 100

Επιπλέον των ανωτέρω, ο φοιτητής/τρια έχει υποχρέωση να παρακολουθήσει πρακτική άσκηση και να εκπονήσει Ερευνητική Πτυχιακή Διατριβή.

Η διδασκαλία των μαθημάτων (θεωρίες και εργαστήρια) του ΠΠΣ γίνεται δια ζώσης.

Η διαμόρφωση του νέου επιχειρησιακού σχεδιασμού του ΠΠΣ στηρίζεται σε συγκεκριμένη διάγνωση της υφιστάμενης κατάστασης. Το ισχύον ΠΠΣ περιλαμβάνει πολύ μεγάλο αριθμό μαθημάτων, ο οποίος ξεπερνά τα 220 μαθήματα συνολικά, στοιχείο που δημιουργεί πολυδιάσπαση του προγράμματος, αυξημένη διοικητική και εξεταστική επιβάρυνση, καθώς και δυσχέρειες στην ομαλή παρακολούθηση από τους φοιτητές. Η πολυδιάσπαση αυτή δεν είναι μόνο ποσοτικό ζήτημα. Επηρεάζει τη συνοχή της εκπαιδευτικής εμπειρίας, τη σαφήνεια του μαθησιακού μονοπατιού και την αποτελεσματικότητα της αξιολόγησης.

Η τυπική αναφορά 30 ECTS ανά εξάμηνο προϋποθέτει συγκεκριμένο και τεκμηριωμένο εβδομαδιαίο φόρτο εργασίας, ο οποίος όμως σε αρκετές περιπτώσεις δεν αποτυπώνεται με επαρκώς δομημένες δραστηριότητες μάθησης, όπως projects, ενδιάμεσες παραδοτέες εργασίες, μικρές ασκήσεις συνεχούς αξιολόγησης και οργανωμένη εργασία σε μικρές ομάδες. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει τυπική συμμόρφωση με το σύστημα ECTS χωρίς πάντοτε ουσιαστική αντιστοίχιση με τον πραγματικό εκπαιδευτικό σχεδιασμό.

Η εκπαιδευτική διαδικασία χρειάζεται ενίσχυση της ενεργητικής μάθησης και συστηματικότερους μηχανισμούς εμπλοκής των φοιτητών κατά τη διάρκεια του εξαμήνου. Την ίδια στιγμή, παρατηρούνται ανισοκατανομή τόσο στην επιλογή κατευθύνσεων όσο και στον φόρτο διδασκαλίας και επίβλεψης των μελών ΔΕΠ, με αποτέλεσμα σε ορισμένες κατευθύνσεις να συσσωρεύονται υπερβολικές απαιτήσεις διδασκαλίας και επίβλεψης πτυχιακών διατριβών.

Η αναγκαιότητα ανασχεδιασμού δεν απορρέει μόνον από αδυναμίες. Προκύπτει και από στρατηγικές φιλοδοξίες του Τμήματος: την ενίσχυση σύγχρονων γνωστικών αντικειμένων, την καλύτερη ενσωμάτωση ψηφιακών δεξιοτήτων, γεωργίας ακριβείας, τεχνητής νοημοσύνης και καινοτομίας, τη συστηματικότερη σύνδεση διδασκαλίας και έρευνας, καθώς και την ενίσχυση της πτυχιακής διατριβής. Ο σχεδιασμός οφείλει να λαμβάνει υπόψη του το υπάρχον προσωπικό και τις υποδομές του Τμήματος.

4 SWOT analysis του ΠΠΣ

4.1 Δυνατά σημεία

Το ΠΠΣ του Τμήματος Γεωπονίας διαθέτει σειρά ισχυρών πλεονεκτημάτων. Πρώτον, οδηγεί σε ενιαίο και αδιάσπαστο τίτλο σπουδών μεταπτυχιακού επιπέδου, γεγονός που του προσδίδει αυξημένη ακαδημαϊκή βαρύτητα και σαφές επαγγελματικό προφίλ. Δεύτερον, το Τμήμα καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της αγροδιατροφικής αλυσίδας, από την πρωτογενή παραγωγή έως τη μεταποίηση τροφίμων, στοιχείο που προσφέρει υψηλή διεπιστημονικότητα και ευρύτητα γνωστικών πεδίων. Τρίτον, η ύπαρξη του Αγροκτήματος αποτελεί μοναδικό συγκριτικό πλεονέκτημα για βιωματική μάθηση, πιλοτικές εφαρμογές και σύνδεση της θεωρίας με την πράξη. Τέταρτον, το Τμήμα διαθέτει ισχυρή ερευνητική δραστηριότητα, πολυάριθμα εργαστήρια και σημαντικές συνεργασίες, στοιχεία που μπορούν να τροφοδοτήσουν ουσιαστικά το περιεχόμενο του ΠΠΣ και την ποιότητα των πτυχιακών διατριβών.

4.2 Αδυναμίες

Οι κυριότερες αδυναμίες αφορούν τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό μαθημάτων, την ασυμφωνία μεταξύ ECTS και πραγματικού φόρτου εργασίας, τη μειωμένη συμμετοχή μέρους των φοιτητών σε μη εργαστηριακά μαθήματα, την ανισοκατανομή φοιτητών ανά κατεύθυνση και την ανισομερή επιβάρυνση μελών ΔΕΠ ως προς τη διδασκαλία και την επίβλεψη πτυχιακών διατριβών. Επίσης, ο μέχρι σήμερα τρόπος μετάβασης στην κατεύθυνση δεν ενίσχυε επαρκώς τον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χαρακτήρα των δύο τελευταίων ετών σπουδών, ούτε τη συστηματική διασύνδεση κατεύθυνσης και διατριβής.

4.3 Ευκαιρίες

Στις κύριες ευκαιρίες περιλαμβάνονται η διεθνής στροφή προς βιώσιμη γεωργία και αγροδιατροφή, η αυξανόμενη σημασία των ψηφιακών τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης στον αγροτικό τομέα, η δυνατότητα ανάπτυξης νέων γνωστικών αντικειμένων στο πλαίσιο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, η ενίσχυση της διεθνοποίησης και της κινητικότητας, καθώς και η αξιοποίηση του Αγροκτήματος και των εργαστηριακών υποδομών ως κόμβων καινοτομίας και εκπαίδευσης.

4.4 Απειλές

Βασικές απειλές συνιστούν η μείωση του αριθμού εισακτέων, ο αυξανόμενος ανταγωνισμός μεταξύ προγραμμάτων σπουδών, οι περιορισμοί σε ανθρώπινο δυναμικό, η δυσκολία έγκαιρης ανανέωσης γνωστικών αντικειμένων αν δεν υπάρξει μακροπρόθεσμη πρόβλεψη, καθώς και ο κίνδυνος περαιτέρω διάρρηξης της σύνδεσης φοιτητή-εκπαιδευτικής διαδικασίας αν δεν ενισχυθεί συστηματικά η ενεργή συμμετοχή των φοιτητών στην παρακολούθηση των μαθημάτων κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.

5 Στρατηγικό όραμα και κεντρικοί στόχοι του ΠΠΣ για την περίοδο2026-2030

Το στρατηγικό όραμα του ΠΠΣ για την τετραετία 2026-2030 είναι η διαμόρφωση ενός προγράμματος σπουδών το οποίο θα είναι ακαδημαϊκά συνεκτικό, διεπιστημονικό, παιδαγωγικά ενεργό, διοικητικά λειτουργικό και ερευνητικά αναβαθμισμένο. Το ΠΠΣ οφείλει να διασφαλίζει ισχυρό κοινό κορμό, ουσιαστική εξειδίκευση στα τελευταία δύο έτη, πραγματική αντιστοίχιση ECTS και φόρτου εργασίας, δίκαιη και διαφανή κατανομή φοιτητών στις κατευθύνσεις και στις διατριβές, ενισχυμένο φοιτητοκεντρικό μηχανισμό υποστήριξης και συστηματική σύνδεση με το εξωτερικό περιβάλλον.

• Στόχος 1: Υλοποίηση της αναμόρφωσης του ΠΠΣ με βάση τη νέα δομή σπουδών και τον εξορθολογισμό μαθημάτων.
• Στόχος 2: Ενίσχυση της ποιότητας της μαθησιακής εμπειρίας μέσω ενεργητικής μάθησης και ουσιαστικής αντιστοίχισης ECTS και φόρτου.
• Στόχος 3: Αναβάθμιση της πτυχιακής διατριβής.
• Στόχος 4: Ενίσχυση της φοιτητοκεντρικής υποστήριξης μέσω αναβαθμισμένου θεσμού Ακαδημαϊκού Συμβούλου.
• Στόχος 5: Ενίσχυση της Σύνδεσης του ΠΠΣ με την αγορά εργασίας, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις ερευνητικές δραστηριότητες του Τμήματος.
• Στόχος 6: Ενίσχυση της διεθνοποίησης, της κινητικότητας και της προβολής του ΠΠΣ.
• Στόχος 7: Εδραίωση μόνιμου συστήματος διασφάλισης ποιότητας, παρακολούθησης δεικτών και ετήσιας ανασκόπησης.

6 Νέα δομή σπουδών και ακαδημαϊκή λογική του ανασχεδιασμού

Η κεντρική οργανωτική πρόταση του νέου ΠΠΣ βασίζεται στη διάρθρωση 3+2: τρία έτη κοινού κορμού σπουδών και δύο έτη κατεύθυνσης/εξειδίκευσης. Η λογική αυτή επιτρέπει, αφενός, τη θεμελίωση ενός κοινού ισχυρού γεωπονικού υποβάθρου και, αφετέρου, την ουσιαστική εμβάθυνση σε επιλεγμένο επιστημονικό πεδίο στα τελευταία δύο έτη. Η μετάβαση από τον κορμό στην κατεύθυνση δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως απλή διοικητική δήλωση, αλλά ως ακαδημαϊκή μετάβαση που συνδέεται ουσιαστικά με την επιλογή της πτυχιακής διατριβής (Αριθμ. Συνέλευσης Τμήματος 1049/26.3.2026).

Σύμφωνα με την απόφαση αναμόρφωσης της Συνέλευσης, η επιλογή κατεύθυνσης πραγματοποιείται μέσω της ανάθεσης της πτυχιακής διατριβής και του αντίστοιχου επιβλέποντος μέλους ΔΕΠ. Με τον τρόπο αυτό, η κατεύθυνση ταυτίζεται με το γνωστικό πεδίο στο οποίο ο φοιτητής επιθυμεί να εμβαθύνει ερευνητικά και επιστημονικά. Η ρύθμιση αυτή ενισχύει ουσιαστικά τον χαρακτήρα των τελευταίων ετών σπουδών ως έτη εξειδίκευσης και μεταπτυχιακού επιπέδου.

Κάθε μέλος ΔΕΠ που συμμετέχει στη διαδικασία του integrated master δηλώνει εκ των προτέρων τα γνωστικά αντικείμενα στα οποία μπορεί να παρέχει ουσιαστική επίβλεψη, καθώς και τον μέγιστο αριθμό φοιτητών που μπορεί να αναλάβει με βάση τις πραγματικές δυνατότητες επίβλεψης, τις διαθέσιμες υποδομές, τα εργαστήρια, τον εξοπλισμό και τις ερευνητικές ομάδες που υποστηρίζουν το αντικείμενο. Η τοποθέτηση φοιτητών γίνεται με αντικειμενικό και διαφανή μηχανισμό, κατά το πρότυπο σειράς κατάταξης και διαδοχικής εξέτασης προτιμήσεων, ώστε να εξασφαλίζονται διαφάνεια, αξιοκρατία, αντικειμενικότητα και ισόρροπη κατανομή του φόρτου επίβλεψης.

7 Αναβάθμιση της εκπαιδευτικής μεθοδολογίας και αντιστοίχιση ECTSμε φόρτο εργασίας

Κεντρικός επιχειρησιακός στόχος για την επόμενη τετραετία είναι η ουσιαστική αντιστοίχιση των πιστωτικών μονάδων ECTS με τον πραγματικό φόρτο εργασίας των φοιτητών. Για τον σκοπό αυτό, η αναμόρφωση του ΠΠΣ δεν περιορίζεται σε αλλαγή τίτλων μαθημάτων ή σε ανακατανομή ωρών. Προϋποθέτει ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού μοντέλου κάθε μαθήματος, ώστε να ενσωματώνει δομημένες δραστηριότητες συνεχούς μάθησης και παρακολούθησης της προόδου.

Στο νέο πλαίσιο, τα μαθήματα θα πρέπει σταδιακά να περιλαμβάνουν projects ατομικά ή ομαδικά, μικρές εβδομαδιαίες ή δεκαπενθήμερες παραδοτέες εργασίες, εργαστηριακές ή φροντιστηριακές δραστηριότητες που απαιτούν προετοιμασία και ανατροφοδότηση, καθώς και συστηματικότερη εργασία σε μικρές ομάδες. Η λογική είναι διπλή: αφενός να τεκμηριώνεται ο πραγματικός φόρτος εργασίας και αφετέρου να ενισχύεται η ενεργός συμμετοχή των φοιτητών στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Αναμενόμενο αποτέλεσμα του επιχειρησιακού αυτού άξονα είναι: η βελτίωση της παρακολούθησης των μαθημάτων κατά το εξάμηνο, η ανάπτυξη πρακτικών, ερευνητικών και συνεργατικών δεξιοτήτων, η μεγαλύτερη σύνδεση θεωρίας και εφαρμογής, και η σταδιακή προσαρμογή του διδακτικού σχεδιασμού στις αρχές του συστήματος ECTS. Η μετάβαση αυτή θα απαιτήσει παράλληλη επαναξιολόγηση του διδακτικού φόρτου ανά μάθημα και πιο ρεαλιστική κατανομή διδακτικού έργου σε επίπεδο Τμήματος.

8 Φοιτητοκεντρική υποστήριξη και αναβάθμιση του θεσμού του Ακαδημαϊκού Συμβούλου

Η επιτυχία της αναμόρφωσης του ΠΠΣ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη σταθερών και λειτουργικών μηχανισμών φοιτητοκεντρικής υποστήριξης. Ο θεσμός του Ακαδημαϊκού Συμβούλου αποτελεί τον βασικό πυλώνα αυτής της υποστήριξης. Σύμφωνα με τον Κανονισμό ΠΠΣ, ο Ακαδημαϊκός Σύμβουλος καθοδηγεί και υποστηρίζει τον φοιτητή καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών του, παρακολουθεί την πορεία του, οργανώνει συναντήσεις ανά τακτά χρονικά διαστήματα, εντοπίζει δυσκολίες, παρέχει κατευθύνσεις για μαθήματα, κατεύθυνση, πτυχιακή διατριβή και επαγγελματική πορεία, και συντάσσει ετήσια αναφορά προς τη Συνέλευση του Τμήματος.

Η αναμόρφωση του ΠΠΣ ενισχύει περαιτέρω τον θεσμό αυτό. Μετά την ανάθεση της πτυχιακής διατριβής και την ένταξη του φοιτητή στην κατεύθυνση, το επιβλέπον μέλος ΔΕΠ αναλαμβάνει και τον ρόλο του Ακαδημαϊκού Συμβούλου του φοιτητή. Η ρύθμιση αυτή εξασφαλίζει συνέχεια στην επιστημονική καθοδήγηση, καλύτερη σύνδεση του προγράμματος σπουδών με την ερευνητική διαδρομή του φοιτητή και στοχευμένη υποστήριξη κατά τα κρίσιμα τελευταία έτη σπουδών.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ο Ακαδημαϊκός Σύμβουλος αποτελεί και μηχανισμό συλλογής πληροφοριών για τη βελτίωση του ΠΠΣ. Τα ζητήματα που αναδεικνύονται μέσα από τις συναντήσεις με φοιτητές, είτε αφορούν δομή μαθημάτων, φόρτο εργασίας, προβλήματα παρακολούθησης, επικάλυψη ύλης, ανάγκες υποστήριξης ή δυσλειτουργίες στη μετάβαση προς την κατεύθυνση, συγκεντρώνονται και μεταφέρονται στην Επιτροπή Προγράμματος Σπουδών. Η Επιτροπή αξιολογεί τα δεδομένα αυτά, διαμορφώνει εισηγήσεις και προωθεί τις απαραίτητες προτάσεις στη Συνέλευση για λήψη αποφάσεων.

Η Επιτροπή Ισότιμης Πρόσβασης στις Σπουδές’, που συστάθηκε από το Τμήμα (αριθμ. Συνέλευσης 1007 /12-12-2024) σε συνεργασία με την ‘Μονάδα Ισότιμης Πρόσβασης Ατόμων με Αναπηρία και Ατόμων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες’ του Ιδρύματος, συμβάλλει ουσιαστικά στη φοιτητοκεντρική υποστήριξη, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες, ανεξαρτήτως αναπηρίας ή ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών, μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Μέσα από εξατομικευμένη υποστήριξη, προσαρμοσμένες μορφές διδασκαλίας και εξέτασης, καθώς και αξιοποίηση υποστηρικτικών τεχνολογιών, προωθεί την προσαρμογή της μαθησιακής διαδικασίας στις ανάγκες των φοιτητών/τριών. Παράλληλα, ενισχύει τη συνεργασία διδασκόντων, ακαδημαϊκών συμβούλων και διοικητικού προσωπικού για τη δημιουργία ενός συμπεριληπτικού και υποστηρικτικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος. Με τον τρόπο αυτό καλλιεργεί κουλτούρα ισότητας, αποδοχής της διαφορετικότητας και συνεχούς βελτίωσης της εκπαιδευτικής εμπειρίας.

9 Διασύνδεση του ΠΠΣ με τα ενδιαφερόμενα μέρη, την αγορά εργασίας και την έρευνα

Το ΠΠΣ του Τμήματος Γεωπονίας οφείλει να διατηρεί συστηματική και θεσμοθετημένη σχέση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, ώστε να εξασφαλίζεται η συνάφεια των αποκτώμενων γνώσεων και δεξιοτήτων με τις εξελίξεις του αγροδιατροφικού τομέα. Για τον σκοπό αυτό προβλέπονται ανά εξάμηνο συναντήσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και την εξωτερική συμβουλευτική επιτροπή, προκειμένου να αποτυπώνονται ανάγκες, νέες τάσεις, απαιτήσεις της αγοράς εργασίας και πεδία που απαιτούν επικαιροποίηση στο πρόγραμμα σπουδών. Επιπλέον, μία φορά ανά έτος θα πραγματοποιείται συνολική συνάντηση με τη συμμετοχή μελών ΔΕΠ, φοιτητών, αποφοίτων και ενδιαφερόμενων μερών, με στόχο την αποτίμηση της λειτουργίας του ΠΠΣ και τον στρατηγικό σχεδιασμό βελτιώσεων.

Παράλληλα, η ισχυρή ερευνητική δραστηριότητα του Τμήματος, όπως αυτή αποτυπώνεται στο Επιχειρησιακό Σχέδιο του 2025 μέσα από μεγάλο αριθμό ενεργών εθνικών και διεθνών έργων, πρέπει να αξιοποιηθεί συστηματικά για την τροφοδότηση του ΠΠΣ. Η σύνδεση διδασκαλίας και έρευνας υλοποιείται μέσω της πτυχιακής διατριβής, της χρήσης εργαστηριακών και ερευνητικών υποδομών, της ενσωμάτωσης σύγχρονων θεματικών στα μαθήματα, της συμμετοχής φοιτητών σε ερευνητικές και καινοτομικές δραστηριότητες και της συστηματικής έκθεσής τους σε πραγματικά προβλήματα του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα.

10 Αξιοποίηση του Αγροκτήματος και των υποδομών ως άξονα εκπαίδευσης

Το Αγρόκτημα του ΑΠΘ δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως συμπληρωματική υποδομή του Τμήματος, αλλά ως κεντρικός πυλώνας του επιχειρησιακού σχεδιασμού του ΠΠΣ. Η στρατηγική του Τμήματος έχει ήδη αναδείξει τον εκσυγχρονισμό του Αγροκτήματος, τη δημιουργία πρότυπου εκπαιδευτικού και καινοτόμου μοντέλου και τη μετεγκατάσταση του Τμήματος ως βασικά πεδία ανάπτυξης. Συνεπώς, το ΠΠΣ οφείλει να ενσωματώνει όλο και πιο συστηματικά τη χρήση του Αγροκτήματος σε εργαστηριακές ασκήσεις, υπαίθριες εκπαιδεύσεις, projects, πιλοτικές εφαρμογές και ερευνητικά αντικείμενα των φοιτητών.

Η αξιοποίηση αυτή έχει παιδαγωγική, επιστημονική και στρατηγική διάσταση: ενισχύει τη βιωματική μάθηση, βελτιώνει τη σύνδεση θεωρίας και πράξης, αναβαθμίζει την ελκυστικότητα του ΠΠΣ, προετοιμάζει καλύτερα τους αποφοίτους για τις πραγματικές συνθήκες του επαγγελματικού πεδίου και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης εκπαιδευτικής ταυτότητας του Τμήματος.

11 Στρατηγικοί άξονες, επιμέρους δράσεις και επιχειρησιακή εφαρμογή

Άξονας 1: Υλοποίηση της αναμόρφωσης του ΠΠΣ

Περιλαμβάνει τον εξορθολογισμό της δομής του προγράμματος, τη σταδιακή μείωση του αριθμού μαθημάτων, την επανεξέταση του περιεχομένου τους, την καλύτερη αλληλουχία μαθησιακών σταδίων, τη νέα λογική κορμού και κατεύθυνσης και την οριστική ενσωμάτωση της διατριβής ως κεντρικού στοιχείου των τελευταίων ετών σπουδών.

Άξονας 2: Βελτίωση της μαθησιακής εμπειρίας και της συμμετοχής των φοιτητών

Περιλαμβάνει την εισαγωγή στοιχείων ενεργητικής μάθησης, projects, συνεχούς αξιολόγησης, εργασίας σε μικρές ομάδες, τη σταδιακή επανασχεδίαση μαθημάτων με βάση τον πραγματικό φόρτο εργασίας και την αύξηση της συμμετοχής των φοιτητών στην εκπαιδευτική διαδικασία κατά το εξάμηνο.

Άξονας 3: Αναβάθμιση της πτυχιακής διατριβής και του integrated master

Περιλαμβάνει την εφαρμογή αντικειμενικού μηχανισμού κατανομής φοιτητών σε γνωστικά αντικείμενα, τον προσδιορισμό μέγιστης δυναμικότητας επίβλεψης ανά μέλος ΔΕΠ, την ένταξη στην κατεύθυνση μέσω της διατριβής, τη διασφάλιση μεταπτυχιακού επιπέδου επίβλεψης και την ισόρροπη κατανομή φόρτου.

Άξονας 4: Ενίσχυση του φοιτητοκεντρικού μηχανισμού υποστήριξης

Περιλαμβάνει την πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση του θεσμού του Ακαδημαϊκού Συμβούλου, τη συστηματική καταγραφή δυσκολιών και την ένταξη των αναφορών στον κύκλο βελτίωσης του ΠΠΣ.

Άξονας 5: Σύνδεση με αγορά εργασίας, ενδιαφερόμενα μέρη και έρευνα

Περιλαμβάνει τακτικές συναντήσεις ανά εξάμηνο με εξωτερικά ενδιαφερόμενα μέρη, ετήσια συνολική αποτίμηση, ενίσχυση της πρακτικής άσκησης και αξιοποίηση της ερευνητικής δραστηριότητας του Τμήματος στη διδασκαλία.

Άξονας 6: Διεθνοποίηση και εξωστρέφεια

Περιλαμβάνει την ενσωμάτωση μαθημάτων ή εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που υποστηρίζουν εισερχόμενη και εξερχόμενη κινητικότητα, τη σύνδεση με ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και τη σταδιακή ενδυνάμωση του διεθνούς αποτυπώματος του ΠΠΣ.

Άξονας 7: Διασφάλιση ποιότητας, δείκτες και ετήσια ανασκόπηση

Περιλαμβάνει τη συλλογή, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων, την παρακολούθηση KPIs, τη συνεργασία με ΟΜΕΑ και ΜΟΔΙΠ και την ετήσια ανασκόπηση του ΠΠΣ με τεκμηριωμένες αποφάσεις βελτίωσης.

12 Δομή διακυβέρνησης και ροή λήψης αποφάσεων

Το επιχειρησιακό σχέδιο του ΠΠΣ υλοποιείται μέσα από σαφή και δομημένη αλυσίδα διακυβέρνησης. Στο επίπεδο του φοιτητή, ο Ακαδημαϊκός Σύμβουλος εντοπίζει δυσκολίες, ανάγκες και σημεία βελτίωσης. Στο επίπεδο επεξεργασίας, η Επιτροπή Προγράμματος Σπουδών αξιολογεί συγκεντρωτικά τα δεδομένα, τις αναφορές, τα αποτελέσματα αξιολόγησης και της ανατροφοδότησης από ενδιαφερόμενα μέρη. Στο επίπεδο λήψης αποφάσεων, η Συνέλευση του Τμήματος εγκρίνει, ιεραρχεί και θεσμοθετεί τις παρεμβάσεις. Με τον τρόπο αυτό, το ΠΠΣ λειτουργεί μέσα από συνεχή κύκλο σχεδιασμού, εφαρμογής, αξιολόγησης και αναθεώρησης.

Η ροή αυτή μπορεί να αποδοθεί συνοπτικά ως εξής: Φοιτητής – Ακαδημαϊκός Σύμβουλος – Επιτροπή Προγράμματος Σπουδών – Συνέλευση – Τροποποίηση/βελτίωση ΠΠΣ. Πρόκειται για κεντρικό μηχανισμό διοίκησης του προγράμματος, ο οποίος διασφαλίζει ότι η αναμόρφωση και η συνεχής βελτίωση δεν είναι αποσπασματικές ενέργειες αλλά θεσμοθετημένη λειτουργία.

13 KPIs και πλαίσιο παρακολούθησης

Η επιτυχία του επιχειρησιακού σχεδίου παρακολουθείται μέσα από συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης, οι οποίοι αποτιμώνται σε ετήσια βάση και τροφοδοτούν την ετήσια ανασκόπηση του ΠΠΣ. Οι δείκτες αυτοί περιλαμβάνουν, ενδεικτικά, την πρόοδο στην αντιστοίχιση ECTS και πραγματικού φόρτου εργασίας, το ποσοστό μαθημάτων με δομημένες δραστηριότητες συνεχούς μάθησης, το ποσοστό συμμετοχής φοιτητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην αξιολόγηση μαθημάτων, την αναλογία φοιτητών ανά μέλος ΔΕΠ στην επίβλεψη διατριβών, τον μέσο χρόνο αποφοίτησης, τον βαθμό αξιοποίησης του Αγροκτήματος και των υποδομών στην εκπαίδευση, καθώς και τον αριθμό και την ποιότητα των εισηγήσεων που ενσωματώνονται κάθε έτος στην αναμόρφωση του ΠΠΣ.

Οι δείκτες αυτοί δεν χρησιμοποιούνται μόνο απολογιστικά. Χρησιμοποιούνται κυρίως διορθωτικά και προληπτικά, ώστε η Συνέλευση και τα αρμόδια όργανα να μπορούν να παρεμβαίνουν έγκαιρα όταν διαπιστώνεται απόκλιση από τους στόχους ή ανάγκη αναπροσαρμογής του σχεδίου.

14 Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης 2026-2030

Κατά το πρώτο έτος εφαρμογής δίνεται έμφαση στην υλοποίηση των άμεσων παρεμβάσεων, όπως αυτές αποτυπώνονται στην απόφαση της Συνέλευσης 1049/26.3.2026. Στο πλαίσιο αυτό, προχωρά η εφαρμογή της νέας διαδικασίας εισαγωγής στις κατευθύνσεις μέσω της επιλογής της διπλωματικής διατριβής, καθώς και η αρχική προσαρμογή της λειτουργίας του Προγράμματος. Κατά το δεύτερο έτος δίνεται έμφαση στην παρακολούθηση της εφαρμογής και στη σταδιακή ωρίμανση των παρεμβάσεων, με παράλληλη ενίσχυση της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη (μέλη ΔΕΠ, φοιτητές, απόφοιτους και φορείς), σύμφωνα και με την κατεύθυνση που τίθεται για μεσοπρόθεσμες παρεμβάσεις στο ΠΠΣ. Κατά το τρίτο έτος, και αξιοποιώντας την διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τίθεται σε λεπτομερή σχεδιασμό η διάρθρωση τύπου 3+2, σε συνάφεια με τους άξονες που έχουν ήδη τεθεί για τον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό (1049/26.3.2026). Κατά το τέταρτο έτος πραγματοποιείται η εκκίνηση του νέου αναμορφωμένου ΠΠΣ με βάση τα παραπάνω στάδια.

15 Συμπέρασμα

Το παρόν Επιχειρησιακό Σχέδιο του ΠΠΣ συνιστά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στρατηγικής διοίκησης των προπτυχιακών σπουδών του Τμήματος Γεωπονίας για την περίοδο 2026-2030. Εδράζεται σε συγκεκριμένες αποφάσεις της Συνέλευσης, ενσωματώνει τα συμπεράσματα του επιχειρησιακού σχεδιασμού του Τμήματος, απαντά σε πραγματικά και τεκμηριωμένα προβλήματα του ισχύοντος ΠΠΣ και οργανώνει τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο σπουδών με περισσότερο ακαδημαϊκό βάθος, μεγαλύτερη λειτουργικότητα, ισχυρότερη φοιτητοκεντρική στήριξη και ουσιαστικότερη σύνδεση με την έρευνα και την αγορά εργασίας. Το παρόν Επιχειρησιακό Σχέδιο αντιμετωπίζει την αξιολόγηση όχι ως τυπική ή διεκπεραιωτική διαδικασία, αλλά ως ουσιαστικό εργαλείο αλλαγής. Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα αξιολόγησης συνδέονται στο παρόν σχέδιο με σαφείς μηχανισμούς επεξεργασίας και λήψης αποφάσεων: συγκέντρωση δεδομένων, αξιολόγηση από την Επιτροπή Προγράμματος Σπουδών, εισήγηση προς τη Συνέλευση και ενσωμάτωση των αποφάσεων στη λειτουργία του ΠΠΣ.

Η στρατηγική ανάπτυξη του ΠΠΣ δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από εξωτερικές συνθήκες, όπως η χρηματοδότηση ή η πρόβλεψη νέων θέσεων προσωπικού, όσο κρίσιμες και αν είναι αυτές. Οι παράμετροι αυτές είναι υπαρκτές και σε μεγάλο βαθμό διαχρονικές. Για τον λόγο αυτό, το Τμήμα οφείλει να οργανώνει το ΠΠΣ με όρους ρεαλισμού, να σχεδιάζει με βάση τα πραγματικά δεδομένα ανθρώπινου δυναμικού και υποδομών και να προχωρά σε επιλογές που ενισχύουν τη συνοχή, τη λειτουργικότητα και την ποιότητα του προγράμματος.

Η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από τη συστηματική εφαρμογή του, την παρακολούθηση των δεικτών, τη συνέπεια των οργάνων διοίκησης, τη συνεργασία όλων των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας και την πραγματική αξιοποίηση της ανατροφοδότησης από φοιτητές, αποφοίτους και ενδιαφερόμενα μέρη. Με αυτή τη λογική, το ΠΠΣ μπορεί να λειτουργήσει ως βασικός μοχλός υλοποίησης του οράματος του Τμήματος για σύγχρονη, ποιοτική, διεθνώς ανταγωνιστική και κοινωνικά χρήσιμη γεωπονική εκπαίδευση.