Έτος Ίδρυσης: 1980
Ιδρυτική Πράξη/αρ. ΦΕΚ: Α’ 17/23-01-1980
Διεύθυνση / Επικοινωνία
Νέο Κτήριο Τμήματος Γεωπονίας, 1ος Όροφος, Αγρόκτημα Α.Π.Θ., Θέρμη, 57001
Πιλοτικές εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας: Πρώην Ανατομείο-Σφαγείο, Αγρόκτημα Α.Π.Θ., Θέρμη, 57001
και
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστημιούπολη
Τμήμα Γεωπονίας, Τομέας Ζωικής Παραγωγής, 2ος Όροφος, ΤΚ 54124
Email: apaposto@agro.auth.gr
Tηλ: +302310 998683
Μέλη – Διδακτικό προσωπικό
Απόστολος Αποστολίδης, Καθηγητής
Τηλ.: +30 2310 998683
e-mail: apaposto@agro.auth.gr
Ιωάννης Γιάντσης, Επίκουρος Καθηγητής
Τηλ.: +30 2310 998864, +30 2310 991721
e-mail: igiants@agro.auth.gr
Dr Αναστασία Τσιρίκα, ΕΔΙΠ
Τηλ.: +30 2310 998684, 2310991720
e-mail: atsirika@agro.auth.gr
Επιστημονικοί Συνεργάτες
Μαρία Αλβανού, Μεταδιδάκτορας
Δημήτριος Παπαδόπουλος, Μεταδιδάκτορας
Άννα Μαρία Αναστασίου, Υποψήφια Διδάκτορας
Στέλλα Τζατζάνη, Υποψήφια Διδάκτορας
Γνωστικό Αντικείμενο
Το Εργαστήριο καλύπτει τα γνωστικά αντικείμενα:
- της ιχθυολογίας,
- των υδατοκαλλιεργειών (ιχθυοκαλλιέργεια, οστρακοκαλλιέργεια, εκτροφή υδρόβιων αρθρόποδων, καλλιέργεια φυκών),
- της γενετικής των ιχθύων και άλλων υδρόβιων οργανισμών
- της μοριακής φυσιολογίας υδρόβιων οργανισμών
- της αλιείας,
- της διατροφής των ιχθύων και
- των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων στα υδάτινα οικοσυστήματα,
- της περιγραφής και ανάλυσης βενθικών βιοκοινωνιών
- της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στους υδρόβιους πληθυσμούς
παρέχοντας γνώσεις απαραίτητες για τους αποφοίτους Γεωπόνους ζωικής παραγωγής.
Ιστορικό
Οι συνεχώς αναπτυσσόμενοι τις τελευταίες δεκαετίες κλάδοι της υδατοκαλλιέργειας στη χώρα μας, κατέστησαν αναγκαία την εκπαίδευση και κατάρτιση νέων επιστημόνων με σκοπό την οικονομία και αειφορική διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Το εργαστήριο Ιχθυοκομίας και Αλιείας ιδρύθηκε το 1980 (ΦΕΚ Α’ 17/23-01-1980) και ανήκει στον τομέα Ζωικής Παραγωγής, του Τμήματος Γεωπονίας, της Σχολής Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος. Οι ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες του Εργαστηρίου πραγματοποιούνται στις εγκαταστάσεις του που στεγάζονται στο νέο κτίριο του Τμήματος Γεωπονίας, στο Αγρόκτημα του Πανεπιστημίου στη Θέρμη (Εικόνες 1 &2).
Εικόνες 1 & 2. Το Εργαστήριο Ιχθυοκομίας και Αλιείας στο νέο κτίριο της Γεωπονίας (Αγρόκτημα Α.Π.Θ.)
Τα μέλη του Εργαστηρίου συμμετέχουν σε διάφορα ερευνητικά προγράμματα που έχουν χρηματοδότηση από διάφορους Εθνικούς Φορείς τόσο του Δημοσίου όσο και του Ιδιωτικού χώρου και συνεργάζονται με άλλα Ιδρύματα και φορείς στην υλοποίηση Ευρωπαϊκών και Διεθνών προγραμμάτων.
Το εργαστήριο διαθέτει επιπλέον ένα πλήρως εξοπλισμένο πειραματικό Σύστημα Ανακυκλωμένης Υδατοκαλλιέργειας (RAS) ειδικά σχεδιασμένο για δίθυρα (Εικόνα 3). Λειτουργεί με θαλασσινό νερό που λαμβάνεται από τις γειτονικές παράκτιες περιοχές, οι οποίες περιβάλλονται από ένα σταθερό φιλτράρισμα που λαμβάνει χώρα συνεχώς. Οι δεξαμενές μπορούν να ρυθμιστούν σε διαφορετικές θερμοκρασίες που καλύπτουν ένα εύρος από 10 έως 35 oC, ενώ το διαλυμένο οξυγόνο, το pH και άλλες αβιοτικές παράμετροι μπορούν επίσης να ρυθμιστούν σε διάφορες τιμές. Διατίθεται επίσης αυτόματος φωτοπεριοδισμός
Εκτός από την πειραματική υποδομή, το εργαστήριο περιλαμβάνει όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό για γενετικές και μοριακές αναλύσεις, όπως κυκλοποιητές PCR (πραγματικού χρόνου και συμβατικοί), φασματοφωτόμετρα και Nanodrop, καταψύκτες -80 oC και -20 oC. Επίσης ο μικροεξοπλισμός του, (πιπέτες, συσκευές ηλεκτροφόρησης και φυγοκεντρητές, κ.α.), είναι πλήρης.
Εικόνα 3. Σύστηματα Ανακυκλωμένης Υδατοκαλλιέργειας (RAS) στο Εργαστήριο Ιχθυοκομίας και Αλιείας.
Εκπαιδευτικό Έργο
Τα μέλη του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας είναι επιφορτισμένα με τη διδασκαλία τεσσάρων (4) προπτυχιακών μαθημάτων (Ιχθυοκομία – Αλιεία Ν077Ε, Γενετική και Βελτίωση Αγροτικών Ζώων Ν404Υ, Υδατοκαλλιέργειες Ν440Υ, Διατροφή Ιχθύων Ν426Ε) του Τμήματος Γεωπονίας και μεταπτυχιακών μαθημάτων στο ΠΜΣ «Γενετική Βελτίωση Φυτών και Παραγωγή Πολλαπλασιαστικού Υλικού» του Τμήματος Γεωπονίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και στο ΠΜΣ «Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παραγωγικών Ζώων και Άγριας Πανίδας» του Τμήματος Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (Μοριακές Τεχνικές και Υδρόβια Οικοσυστήματα και Ζωικοί Πόροι). Επίσης, τα μέλη του Εργαστηρίου συμμετέχουν στη επίβλεψη πτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών διατριβών.
Ερευνητική Δραστηριότητα
Οι κύριες ερευνητικής δραστηριότητες του εργαστηρίου αφορούν σε:
- γενετική των υδρόβιων οργανισμών (Εικόνα 4),
- περιβαλλοντική βιολογία ιχθύων και οστρακοειδών θαλάσσιων και εσωτερικών υδάτων,
- διάκριση και ταυτοποίηση συγγενικών ειδών ιχθύων
- μελέτη και προστασία δυνητικά απειλούμενων ιχθυοαποθεμάτων
- οικολογία βενθικών βιοκοινωνιών (Εικόνα 5),
- ταξινόμηση μικρο- και μακροφυκών,
- παρακολούθηση, χαρτογράφηση και διαχείριση παράκτιων και θαλάσσιων τύπων οικοτόπων και τύπων οικοτόπων προτεραιότητας (Εικόνα 6),
- προβολή του υδάτινων πόρων και εναλλακτικές μορφές αλιείας και τουρισμού,
- χρήση βιοδεικτών για τον χαρακτηρισμό της οικολογικής κατάστασης των υδάτινων σωμάτων (Εικόνα 7).
Εικόνα 4. Απομόνωση DNA από υδρόβιους οργανισμούς.
Εικόνα 5. Βενθικές βιοκοινότητες σκληρού υποστρώματος.
Εικόνα 6. Μελέτη του τύπου οικοτόπου προτεραιότητας 1120* (Λειμώνες Posidonia).
Εικόνα 7. Εφαρμογή μετρήσεων in situ για την εκτίμηση της ποιότητας των υδάτων.
Εργαστηριακές Υποδομές/εξοπλισμός
Διαθέτει σύγχρονο επιστημονικό εξοπλισμό που περιλαμβάνει:
- αυτόματους θερμικούς κυκλοποιητές (PCR) (Εικόνα 8),
- συσκευές οριζόντιας και κάθετης ηλεκτροφόρησης συνδεόμενες με τροφοδοτικό μηχάνημα (Εικόνα 9),
- συσκευή παροχής υπεριώδους φωτός με ενσωματωμένο σύστημα φωτογράφησης για την παρατήρηση των νουκλεϊκών οξέων μετά την ηλεκτροφόρηση,
- συσκευές φυγοκέντρησης,
- απιονιστήρα νερού,
- υδατόλουτρο,
- απαγωγό νηματικής ροής,
- πεχάμετρο,
- αυτόματες μικροπιπέτες μεταβλητού όγκου και πολυπιπέτα,
- στερεοσκόπια,
- οπτικό μικροσκόπιο,
- ζυγό ακριβείας της τάξης του 0.1mg,
- ψυγειοκαταψύκτες και ψυγεία.
Εικόνα 8. Αυτόματος θερμικός κυκλοποιητής (PCR).
Εικόνα 9. Συσκευή ηλεκτροφόρησης.
Πρόσφατα ερευνητικά έργα
- SturNet https://www.sturnet.eu/ SturNet aims to contribute to the long-term conservation of sturgeon species in the Black Sea region by establishing a transnational cooperation network and a real-time digital mapping tool. These ancient fish face growing threats due to habitat degradation, pollution, overfishing, and climate change. Since sturgeons migrate across borders, coordinated action among countries is crucial.
Πρόσφατες Διατριβές
Διδακτορικές διατριβές:
- Αναστασίου Άννα Μαρία (2025-παρόν): Ενίσχυση της αλιείας του εισβολικού μπλε καβουριού Callinectes sapidus μέσω εναλλακτικών μεθόδων αξιοποίησης παραπροϊόντων
- Τζατζάνη Στέλλα (2026-παρόν): Αξιολόγηση των επιπτώσεων εμπλουτισμών κυπρίνου Cyprinus carpio στην τεχνητή λίμνη Πολυφύτου μέσω εκτίμησης μοριακών δεικτών
Πτυχιακές διατριβές:
ΚΟΥΚΟΥΡΑΚΗ ΒΑΓΙΑ (2026). Οι λειμώνες του θαλάσσιου αγγειόσπερμου Posidonia oceanica σε περιοχές του Δικτύου Natura 2000 στο Βόρειο Αιγαίο.
Μαργαρίτη Μαρία (2025). Μοριακή ταυτοποίηση κουτσομούρας (Mullus barbatus) εστιάζοντας στην αναγνώριση εμπορικής νοθείας.
Τεπετίδου Ολγα (2023). Τα φύκη ως συστατικά των ζωοτροφών.
ΣΑΚΚΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ (2023). Διατροφικές συνήθειες των φυτοφάγων ιχθύων στις ελληνικές θάλασσες.
ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΓΓΕΛΟΣ (2023). Αλλόχθονα είδη στις ελληνικές θάλασσες.
ΣΑΚΑΛΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ (2023). Αειφορικές πρακτικές στον κλάδο των Θαλάσσιων Υδατοκαλλιεργειών, με έμφαση στην Ολοκληρωμένη Πολυ-Τροφική Υδατοκαλλιέργεια
ΤΖΑΤΖΑΝΗ ΣΤΕΛΛΑ (2022). Γενετική ταυτοποίηση ειδών της οικογένειας Mullidae βάσει του μιτοχονδριακού γονιδίου κυτοχρώματος b.
ΜΥΛΩΝΕΛΗ ΒΑΙΑ (2021). Εκτίμηση της ποιότητας παράκτιων υδάτων με την χρήση βιοδεικτών.
ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (2021). Επιπτώσεις των ανθρωπογενών πιέσεων σε υποθαλάσσιο λειμώνα του προστατευόμενου μεσογειακού αγγειόσπερμου Posidonia oceanica στο Βόρειο Αιγαίο
ΓΕΩΡΓΑΚΑ ΧΑΤΖΟΥΔΗ ΘΕΟΔΩΡΑ ΘΕΜΙΔΑ (2021). Ο πληθυσμός των Ιππόκαμπων στη θαλάσσια περιοχή του Στρατωνίου (Βόρειο Αιγαίο)
ΜΑΡΙΑ ΛΟΥΙΖΑ ΠΕΤΡΕ (2020). Επιπτώσεις των υδατοκαλλιεργειών στο θαλάσσιο περιβάλλον.