Γλώσσα

Γεωργικων φαρμακων

Εργαστήριο Γεωργικών Φαρμάκων

Διευθύντρια: Μενκίσογλου Σπυρούδη Ουρανία, καθηγήτρια

 

Διεύθυνση

Ταχυδρομική Διεύθυνση: Εργαστήριο Γεωργικών Φαρμάκων, Τμήμα Γεωπονίας, Σχολή Γεωπονίας, Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Παν.Θ.251

541 24 Θεσσαλονίκη.

Email: rmenkis@agro.auth.gr

Tηλ: ++302310 998835, 991653

 Fax: ++302310 998835

 

Μέλη

Μενκίσογλου Σπυρούδη Ουρανία, καθηγήτρια

Εμμανουήλ-Νικόλαος Παπαδάκης, ΕΔΙΠ, Δρ.

Κοτοπούλου Αθηνά, ΕΔΙΠ

Κιντζίκογλου Αικατερίνη, ΕΔΙΠ

Αγγελική Τσαμπούλα, MSc, ΙΔΑΧ

 

Γνωστικό Αντικείμενο

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ΠΔ 144/1990 ιδρύσεως του εργαστηρίου το γνωστικό του αντικείμενο είναι: Γεωργικά Φάρμακα (Χημεία, Ιδιότητες, Τρόπος Δράσης, Μεταβολισμός, Τοξικολογική Συμπεριφορά και Διακίνηση στο περιβάλλον, Τυποποίηση, Υπολείμματα και Νομοθεσία). 

 

Ιστορία

To Εργαστήριο Γεωργικών Φαρμάκων, ως ανεξάρτητη διοικητική, εκπαιδευτική και ερευνητική μονάδα του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ,   θεσμοθετήθηκε το 1990 (ΠΔ 144, ΦΕΚ 55, 10/4/1990) και λειτουργεί στις εγκαταστάσεις της Σχολής Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος στην Πανεπιστημιούπολη, ενώ μία μονάδα του Εργαστηρίου στεγάζεται σε κατάλληλα διαμορφωμένο κτίριο που βρίσκεται στις εγκαταστάσεις του Τμήματος Γεωπονίας στο Αγρόκτημα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στην Θέρμη.  Η  μονάδα του Εργαστηρίου Γεωργικών Φαρμάκων  του Αγροκτήματος του ΑΠΘ ξεκίνησε τη λειτουργία της με τη χρηματοδότηση του Υπ. Γεωργίας για την ανάπτυξη των κτιρίων και των αρχικών υποδομών της. Στη συνέχεια αναπτύχθηκε κυρίως με έσοδα του Εργαστηρίου προερχόμενα από έργα παροχής υπηρεσιών αναλύσεων υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων σε διάφορα υποστρώματα (φυτικά προϊόντα, εδάφη και νερό) αλλά κυρίως αναλύσεις σε καπνόφυλλα για λογαριασμό  των περισσοτέρων εξαγωγικών φορέων που δραστηριοποιούνταν στην χώρα μας κατά την περίοδο 1992-2004.  Η κύρια βελτίωση των υποδομών και η προμήθεια αναλυτικού εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, που διαθέτει σήμερα το Εργαστήριο, πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων (α) Ανάπτυξη Εργαστηρίου γεωργικών φαρμάκων (Πρόγραμμα ΑΚΜΩΝ 2004-2008) και (β) Ενίσχυση της υφιστάμενης υποδομής του Εργαστηρίου γεωργικών φαρμάκων του ΑΠΘ για την παροχή υπηρεσιών αναλύσεων υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων στα καπνά (2005-2009) που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του Γ` ΚΠΣ, Μέτρο 4.2 (ΑΚΜΩΝ) και Μέτρο 1.2 (Εθνικό Σύστημα Ποιότητας ) του Ε.Π. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ. Στο πλαίσιο των ανωτέρω προγραμμάτων έγινε και εγκατάσταση και λειτουργία συστήματος ελέγχου ποιότητας πιστοποίησης κατά το πρότυπο του  ISO 9001:2008 και διαπίστευσης κατά το πρότυπο του ISO17025..

 

Εκπαιδευτικό Έργο

Το εκπαιδευτικό έργο των μελών του εργαστηρίου περιλαμβάνει την διδασκαλία των:

(α) προπτυχιακών μαθημάτων: Εισαγωγή στα γεωργικά φάρμακα (μάθημα επιλογής κορμού), Γεωργικά Φάρμακα (μάθημα κορμού Φυτικής Παραγωγής), Ενόργανη Ανάλυση Γεωργικών Φαρμάκων και Γεωργικά Φάρμακα ΙΙ (μαθήματα επιλογής της κατεύθυνσης της Φυτικής Παραγωγής) και

(β) των μεταπτυχιακών μαθημάτων: Προχωρημένα μαθήματα Βιοχημείας και Τοξικολογίας Γεωργικών Φαρμάκων, Οικολογία Γεωργικών Φαρμάκων και Επιπτώσεις στο Περιβάλλον   και Τεχνικές χημικής ανάλυσης Γεωργικών Φαρμάκων.

Ερευνητική Δραστηριότητα

  • Μελέτη της τύχης και συμπεριφοράς (προσρόφηση, έκπλυση, απορροή και εξάτμιση) των γεωργικών φαρμάκων στο περιβάλλον.
  • Μελέτες παρακολούθησης της παρουσίας υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων σε επιφανειακά και υπόγεια υδατοσυστήματα, προσδιορισμός των πηγών ρύπανσης και προτάσεις μέτρων διαχείρισης της ρύπανσης.
  • Μεταβολισμός και επιταχυνόμενη μικροβιακή διάσπαση γεωργικών φαρμάκων στο έδαφος και των επιδράσεων τους στη σύσταση και  μικροβιακή  δραστηριότητα του εδάφους.
  • Εκτίμηση επικινδυνότητας  υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων για την ασφάλεια τροφίμων και προστασία περιβάλλοντος.
  • Διαχείριση επικινδυνότητας  για την προστασία των υδατικών (υπογείων και επιφανειακών νερών) και εδαφικών πόρων,
  • Ανάπτυξη μεθόδων ανάλυσης υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων στα φυτικά και ζωϊκά τρόφιμα, καπνό και περιβαλλοντικά υποστρώματα (έδαφος, ιζήματα, νερό, αέρα) και εφαρμογή των μεθόδων   στον έλεγχο (monitoring)  υπολειμμάτων  στα ανωτέρω υποστρώματα.
  • Απομόνωση, χημική ανάλυση και μελέτη της δράσης βιοδραστικών μορίων (δευτερογενών μεταβολιτών) από φυσικά (βοτανικά) προϊόντα με στόχο την εφαρμογή στη Φυτοπροστασία (έλεγχος νηματωδών, βακτηρίων, μυκήτων, εντόμων). Biopesticides.
  • Χαλκούχα βακτηριοκτόνα και η χημεία τους στη φυλλική επιφάνεια, αντιβακτηριακή δράση, ανθεκτικότητα βακτηρίων στο χαλκό, έλεγχος βακτηρίων.

 

 Επιλεγμένα ερευνητικά έργα 

  • Πρόγραμμα Περιβάλλοντος (Environment and Climate), EE proj. Cont. No. EV5V-CT92-0105 (1992-95): Development of an automated system for monitoring pesticides and their conversion products at trace levels in aquatic systems.
  • Πρόγραμμα Περιβάλλοντος (Environment and Climate), EE proj. Cont. No. ENV4-CT97-0608 (1998-2000): On-line field sampling and monitoring in combination with automated determination of micropollutnats in industrial and communal waste water (OWWA). 
  • Quality of Life, the Cell factory: Strategies to accelerate the productive biodegradation of several herbicides under environmental stress conditions, EE proj. Cont. QLRT-1999-00041 (2000-2002).
  • Πρoγράμματα Interreg I & II. Ρύπανση του ποταμού Αξιού και επιδράσεις από και προς τη γεωργία (1991-1999).
  • Διακίνηση υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων σε συστήματα καλλιέργειας τεύτλων (ρίζες, φύλλα, έδαφος) και στα παραπροϊόντα (πούλπα) και στα απόβλητα της Ελληνικής Βιομηχανίας Ζάχαρης (1992-1995).
  • Πρόγραμμα: Pesticide residues in groundwater of major corn growing areas of Greece (1993-97). Χρηματοδοτούμενο από την εταιρεία Ciba-Geigy Ελβετίας.
  • Πρόγραμμα: Followup study of pesticide monitoring in groundwater of corn growing areas of Macedonia-Thrace (1999-2000). Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από την εταιρεία Novartis σημερινή Syngenta, Ελβετίας.
  • Πρόγραμμα Ελέγχου Ποιότητας Επιφανειακών υδάτων στη Μακεδονία και Θράκη (1999-2002), Υπουργείο Γεωργίας Ελλάδος.
  • Παρακολούθηση της παρουσίας του glyphosate και κύριων μεταβολιτών σε επιφανειακά υδατοσυστήματα της Μακεδονίας και Θεσσαλίας (Monsanto).
  • Πρόγραμμα: Ελεγχος χημικής ποιότητας αρδευτικών υδάτων (επιφανειακών και υπόγειων) σε κλίμακα λεκανών απορροής ποταμών Μακεδονίας-Θράκης & Θεσσαλίας (2009-2013) συγχρηματοδοτούμενο από την EU και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
  • Προγράμματα BCR (Measurement and Testing): Intercomparison study of the analysis of N- and P- pesticides in cereals (1994-95).
  • Πρόγραμμα BCR: Intercomparison study of two CEN multiresidue methods for the enforcement of EU MRLs for pesticides in fruits, vegetables and grain (1996-1999).
  • Προγράμματα Γαλλο-Ελληνικής συνεργασίας.
  • Προγράμματα Ελληνο-Γιουγκοσλαβικής συνεργασίας για την Βελτίωση μεθόδων παρασκευής δειγμάτων και τεχνικών ανάλυσης  (υγρής και αερίου χρωματογραφίας για τον προσδιορισμό υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά (1998-2004).
  • Προγράμματα COST: Actions 66 και 629 (Pesticide Microbiology &Assessment of fate, impact and indicators of water pollution in natural porous media at different scales) (1995-2005).
  • Πρόγραμμα Concerted Action (1993-97): Accelerated degradation of pesticides in soils.
  • Προγράμματα ALFA συνεργασίας με χώρες της Λατινικής Αμερικής (Chili, Argentina, Uruguay and Brasil) όπως (ΕUROLANTRAP) European American Network on training Academics in Residue Analysis of Pesticides (2005-2007) και άλλα.
  • Πρόγραμμα «Management of Insect Pests and Viruses of tobacco using ecologically compatible technologies», υποπρόγραμμα Evaluation of Pesticide Residues 1997-2001 (Tαμείο καπνού της Ευρωπαϊκής Ένωσης).
  • Πρόγραμμα «Ποιότητα αγροτικών προϊόντων και προστασία περιβάλλοντος: δομές εκπαίδευσης, διάχυσης της γνώσης και φορείς πιστοποίησης».1999-2000. (European Center for the Development of Vocational Training, CEDEFOP).
  • Πρόγραμμα «Παρουσία υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών ουσιών και αντιβιοτικών σε προϊόντα κυψέλης μετά από επεμβάσεις στο περιβάλλον της μέλισσας» (Ερευνητικό πρόγραμμα ΕΠΕΑΕΚ, ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΙΙ (περιβάλλον), ΓΓΕΤ, 2005-2007.
  • Πρόγραμμα «Μελέτη της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς, βιολογικής αποτελεσματικότητας και επίδρασης σε οργανισμούς-δείκτες τοξικότητας του οργανοφωσφορικού νηματωδοκτόνου fosthiazate» Ερευνητικό πρόγραμμα ΕΠΕΑΕΚ, ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ II (περιβάλλον: ΓΓΕΤ, 2005-2007).
  • Πρόγραμμα «Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία στην καλλιέργεια του Καπνού με στόχο την Παραγωγή Προϊόντος χωρίς Υπολείμματα Φυτοπροστατευτικών Ουσιών: Εφαρμογή Πιλοτικού Προγράμματος  Αντιμετώπισης του Θρίπα (Thrips tabaci) του καπνού και του ιού του Κηλιδωτού Μαρασμού της Ντομάτας (tomato spotted WILT VIRUS, TSWV)  σε φυτείες καπνού και οδηγίες αντιμετώπισής τους». 2006-2007 & 2007-2008. (Χρηματοδοτούμενο από την εταιρεία Καπνική Α. Μιχαηλίδης).
  • Πρόγραμμα Evaluation of Laminarin in a ΙPΜ program controlling Tomato Spotted Wilt Virus (TSWV) and Phytophthora diseases in tobacco crops cv. Basmas, in Greece 2012-2013. (Χρηματοδοτούμενο από την εταιρεία ALFA).
  • Προγράμματα Κατάρτισης Γεωπόνων Υπ. Γεωργίας, αδιόριστων πτυχιούχων Γεωπόνων, Γεωργών, σε θέματα: «Έλεγχος γεωργικών προϊόντων για υπολείμματα Γεωργικών Φαρμάκων», «Ορθή και ασφαλής χρησιμοποίηση των Γεωργικών Φαρμάκων», «Οικολογική Γεωργία– Βιολογικά Προϊόντα», «Γεωργία με χρήση τεχνικών φιλικών προς το περιβάλλον» (1994-1996. Χρηματοδότηση INTERREG, Υπουργείο Γεωργίας, Υπουργείο Εργασίας-Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο, ΕΚΤ, ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας).

 

 

Διατριβές

Διδακτορικές:

  1. Πατσιάς Ιωάννης, 2003. «Ανάπτυξη αυτόματου χρωματογραφικού συστήματος για την ανάλυση υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων και προϊόντων αποικοδόμησης τους».
  2. Βρύζας Ζήσης, 2005. «Συμπεριφορά των ζιζανιοκτόνων atrazine και metolachlor καθώς και των κύριων προϊόντων αποικοδόμησης τους στο έδαφος».
  3. Παπαδάκης Εμμανουήλ-Νικόλαος, 2007. «Μεθοδολογία προσδιορισμού υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων και βιοδραστικών ουσιών στο σουσάμι και βιοδιαθεσιμότητα συστατικών αυτού».
  4. Μυρεσιώτης Χαράλαμπος, 2012. «Διερεύνηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ ριζοβακτηρίων που προωθούν τη φυτική ανάπτυξη (PGPR) και γεωργικών φαρμάκων».
  5. Mohammad Dalower Hossain Prodham, 2015. «Προσδιορισμός της παραλλακτικότητας των υπολειμμάτων επιλεγμένων γεωργικών φαρμάκων σε τεμάχια τροφίμων μεσαίου  και μεγάλου μεγέθους λαχανικών».
  6. Α. Τσιγουρή,  2000. «Η τύχη του βαρροακτόνου FLUVALINATE στο μέλι και στο κερί».
  7. Ε. Καραζαφείρης,  2009. «Διερεύνηση της επιβάρυνσης των προϊόντων κυψέλης από φυτοπροστατευτικές ουσίες στο περιβάλλον της μέλισσας».
  8. Ν. Ντάλλη, 2010. «Αντιμετώπιση των ριζόκομβων νηματωδών σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες με φυσικά προϊόντα και μελέτη της χημικής σύστασης αυτών».
  9. Ε. Παπαδοπούλου, 2013. «Μελέτη της συμπεριφοράς φυτικών και συνθετικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων στο έδαφος και των επιπτώσεων στη μικροβιακή κοινότητα».

 

Μεταπτυχιακές:

  1. Πατσιάς Ιωάννης, 1996. «Ανάπτυξη αυτόματου συστήματος υγρής χρωματογραφίας για την ανάλυση υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων σε υδατοσυστήματα».
  2. Βρύζας Ζήσης, 2001. «Ανάπτυξη μεθόδου ανάλυσης διθειοκαρβαμιδικών μυκητοκτόνων σε ροδάκινα και αποξηραμένα φύλλα καπνού».
  3. Παπαστεργίου Αστέριος, 1998. «Συμπεριφορά των γεωργικών φαρμάκων στο έδαφος και στα υπόγεια νερά σε κύριες περιοχές καλλιέργειας  αραβόσιτου της Μακεδονίας και της Θράκης».
  4. Παπαδοπούλου Αγγελική, 1998. «Ανάπτυξη μεθόδου ανάλυσης του ζιζανιοκτόνου glyphosate στα ύδατα».
  5. Χαριζόπουλος Εμμανουήλ, 1998. «Γεωγραφική και χρονική κατανομή των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και ορισμένων κύριων προϊόντων αποικοδόμησης τους στο νερό της βροχής στην λεκάνη απορροής του Αξιού ποταμού στην Ελλάδα».
  6. Σπυρόπουλος Σπύρος, 1999. «Συμπεριφορά των χλωροακετανιλιδίων ζιζανιοκτόνων acetochlor και alachlor  σε επιλεγμένα εδάφη της Μακεδονίας».
  7. Τσαμπούλα Αγγελική, 2003. «Ανάπτυξη μεθόδου ανάλυσης των ζιζανιοκτόνων alachlor και metolachlor και κύριων προϊόντων αποικοδόμησης τους στο έδαφος».
  8. Παπαδόπουλος Νικόλαος, 2001. «Παραλλακτικότητα υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων μεταξύ τεμαχίων φρούτων, ροδάκινων και νεκταρινιών».  
  9. Όρλιακλη Αικατερίνη, 2005. «Σύγκριση της εμμονής του ζιζανιοκτόνου metolachlor στο έδαφος και σε εργαστηριακές συνθήκες».  
  10. Χατζηαποστόλου Πολύδωρος, 2003. «Ταχεία αποδόμηση του νηματοδωκτόνου fenamiphos στο έδαφος».
  11. Καντιανίδης Κωνσταντίνος, 2002. «Γεωγραφική και χρονική κατανομή των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και ορισμένων κύριων προϊόντων αποικοδόμησης τους στο νερό της βροχής στην λεκάνη απορροής του Άρδα ποταμού στον Έβρο».
  12. Ευαγγελόπουλος Ιωάννης, 2002. «Γεωγραφική και χρονική κατανομή των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και ορισμένων κύριων προϊόντων αποικοδόμησης τους στο νερό της βροχής στην περιοχή της Θεσσαλίας».
  13. Παππή Πολυξένη, 2002. «Ανάπτυξη μεθόδου ανάλυσης οργανοχλωριωμένων γεωργικών φαρμάκων στο γάλα, ήπαρ και στις ζωοτροφές και ανάλυση δειγμάτων από συμβατικές και βιολογικές κτηνοτροφικές μονάδες εκτροφής προβάτων».    
  14. Mahmoud Al-Ajouz, 2001. «Εμμονή των ζιζανιοκτόνων στο έδαφος σε κύριες περιοχές καλλιέργειας  αραβόσιτου στη λεκάνη απορροή του Άρδα ποταμού».
  15.  Ζόρτας Μάριος, 2007.  «Ανάπτυξη δεικτών για την εκτίμηση της έκθεσης των αστικών πληθυσμών στα γεωργικά φάρμακα».
  16. Κυργίδου Αρχοντούλα, 2009. «Ανάπτυξη αναλυτικής μεθόδου για τον προσδιορισμό υπολειμμάτων οργανοχλωριωμένων εντομοκτόνων σε ιστό μυδιών».
  17. Γεωργιάδου Σοφία, 2015. «Υπολείμματα γεωργικών φαρμάκων στο νερό της βροχής περιοχών του Ν. Δράμας».
  18. Ασημίνα Πασοπούλου, 2015. «Μελέτη της παραλλακτικότητας των υπολειμμάτων των γεωργικών φαρμάκων στα διακινούμενα στην αγορά αγγουράκια».
  19. Λ. Λυσανδρίδης, 2001. «Υπολείμματα του chlorpyrifos στο εδώδιμο τμήμα του σπαραγγιού (Αsparagus officinalis)».
  20. Αγγ. Φωτοπούλου, 2002. «Η επίδραση του υποστρώματος στον ποσοτικό προσδιορισμό υπολειμμάτων εντομοκτόνων και μυκητοκτόνων στα λαχανικά».
  21. Γ. Σαρδάλου, 2003. « Αντιοξειδωτική και αντιβακτηριακή δράση ελληνικών αμιγών μελιών».
  22. Ε. Καραζαφείρης, 2003 «Υπολείμματα coumaphos στο μέλι μετά από επέμβαση με σκεύασμα ελεγχόμενης απελευθέρωσης για τον έλεγχο της βαρροάτοσης».
  23. Ε. Καρανασιος, 2004 «Μελέτη της μικροβιακής αποδόμησης του νηματωδοκτόνου cadusafos στο έδαφος».
  24. Αν. Φωτοπούλου, 2004. «Απομόνωση και χαρακτηρισμός βακτηρίων που αποδομούν το νηματωδοκτόνο cadusafos στο έδαφος».
  25. Ι. Παντελέλης, 2006. «Μελέτη της  προσρόφησης και αποδόμησης του νηματωδοκτόνου fosthiazate στο έδαφος και επίδραση  των ιδιοτήτων του εδάφους».
  26. Α. Σουνά, 2006. «Ανάπτυξη μεθόδου προσδιορισμού τετρακυκλινών στο μέλι».
  27. Ι. Σπύρου, 2008. «Αξιολόγηση της επίδρασης συνθετικών και φυσικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων στη μικροβιακή κοινότητα του εδάφους».
  28. Ε. Νάσιου, 2013. «Μελέτη της χημικής σύστασης των φυτών Lavandula angustifolia, Rosmarinus officinallis, Citrus sinensis, Inula viscosa  και της δράσης τους για τον έλεγχο ριζόκομβων νηματωδών».
  29. Μ. Σκαβέντζου, 2015. «Μελέτη της επίδρασης της φουρφουράλης ως βιοδραστικό συστατικό του φυτού Melia Azedarach για τον έλεγχο ριζοκομβων  νηματωδών».
  30. Χ. Όπλος, 2016. «Μελέτη της  χημικής σύστασης  φυτικών εκχυλισμάτων και της δράσης τους για τον έλεγχο ριζοκομβων νηματωδών».